- Thế nào là viêm thoái hóa khớp vai
Viêm thoái hóa khớp vai hay còn gọi là thoái hóa khớp vai, là một quá trình viêm khớp tiến triển. Nó là kết quả của phần sụn (giúp cho khớp chuyển động mượt mà) và xương dưới sụn bị tổn thương. Theo thời gian, sụn này bị mòn dần, và xương kế cận tái cấu trúc khi khớp ngày càng bất thường và bào mòn, dẫn đến đau và cứng khớp.
Thoái hóa khớp vai ít phổ biến hơn so với nhiều khớp khác. Quá trình thoái hóa chủ yếu hay gặp các khớp như háng, gối và bàn tay. Tuy nhiên, khi có thoái hóa khớp vai xảy ra có thể ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống của bệnh nhân.
2. Nguyên nhân gây thoái hóa khớp vai
Có thể coi quá trình thoái hóa khớp vai giống như một hiện tượng ‘hao mòn’. Nguyên nhân gây thoái hóa khớp thường không rõ ràng tuy nhiên một số yếu tố làm tăng nguy cơ thoái hóa bao gồm:
- Tiền sử phẫu thuật khớp vai trước đây.
- Tiền sử chấn thương khớp vai.
- Tình trạng viêm (chủ yếu là viêm khớp dạng thấp) và lạm dụng vận động vai quá mức.
- Những cá nhân có nguy cơ cao là những người tham gia vào các môn thể thao nặng, cần giơ tay cao quá đầu như cử tạ và người chơi quần vợt.
- Viêm khớp dạng thấp là một bệnh phổ biến gây tổn thương gần như các khớp trên cơ thể. Trong đó khớp vai cũng rất dễ bị tổn thương dẫn đến quá trình thoái hóa nhanh.
3. Triệu chứng thoái hóa khớp vai
- Bệnh nhân bị viêm thoái hóa khớp vai sẽ phàn nàn về triệu chứng cứng và đau khớp vai.
- Phạm vi chuyển động của khớp vai bị hạn chế.
- Đau và cứng khớp vai tăng lên sau khi ngủ dậy.
- Tiếng lục cục khi vận động là một phát hiện khá phổ biến.
- Trong trường hợp có viêm màng hoạt dịch khớp vai hoặc viêm quanh khớp vai kèm theo. Ngoài triệu chứng đau có thể có sưng khớp vai.
4. Chẩn đoán viêm thoái hóa khớp vai
Viêm thoái hóa khớp vai thường được chẩn đoán bằng sự kết hợp giữa khám lâm sàng, tiền sử bệnh lý kết hợp với các phương tiện chẩn đoán hình ảnh. Đặc biệt là Xquang, có thể chụp thêm CT khớp vai để tiên lượng và lựa chọn phương án điều trị cụ thể.
5. Điều trị Viêm thoái hóa khớp vai
Bao gồm điều trị bảo tồn và điều trị phẫu thuật.
Điều trị bảo tồn:
- Thuốc giảm đau chống viêm, từ loại nhẹ đến trung bình. Thuốc có thể làm giảm triệu chứng của bệnh tuy nhiên có thể tiến trình viêm thoái hóa vẫn sẽ nặng lên.
- Vật lý trị liệu có tác dụng ngăn cản hoặc làm chậm quá trình cứng khớp vai. Cải thiện phạm vi chuyển động của khớp.
- Tiêm Steroid. Thường có tác dụng ngắn hạn. Thông thường không nên tiêm nhiều lần vì có thể làm nặng thêm tình trạng thoái hóa khớp. Nếu tiêm không cải thiện nên chuyển sang phương pháp điều trị khác.
- Tiêm acid Hyaluronic đã được chứng minh là có lợi cho viêm thoái hóa khớp giai đoạn sớm. Chúng dường như mang lại lợi ích lâu hơn so với tiêm steroid với ít tác dụng phụ hơn. Tuy nhiên, đây cũng là 1 phương pháp điều trị khá tốn kém.
Điều trị phẫu thuật:
Phẫu thuật được lựa chọn cho những trường hợp thoái hóa đến trong giai đoạn nặng. Hoặc điều trị nội khoa trong 1 thời gian dài không mang lại hiệu quả.
- Phẫu thuật nội soi (asthroscopy) điều trị thoái hóa khớp vai chủ yếu là một liệu pháp tạm thời trong đó khớp được làm sạch, loại bỏ các thành phân viêm nhiễm, làm mịn khớp vai. Giúp giảm triệu chứng và cải thiện vận động. Nội soi có thể làm giảm triệu chứng và làm chậm tiến triển của quá trình thoái hóa khớp. Tuy nhiên đây cũng không phải là phương pháp phẫu thuật điều trị triệt để.
- Phẫu thuật thay khớp vai (arthroplasty). Trong trường hợp đau nhiều mà không thể giải quyết hiệu quả bằng điều trị bảo tồn hoặc nội soi thì thay khớp vai (arthroplasty) được chỉ định. Có nhiều loại khớp vai nhân tạo khác nhau. Việc lựa chọn khớp thay thế phụ thuộc vào một số tiêu chí bao gồm: sở thích của bác sĩ phẫu thuật, tuổi tác, mức độ hoạt động, tổn thương cụ thể trong khớp và các tổn thương phối hợp.
- Hai hình thức thay khớp vai thường được sử dụng là thay khớp vai bán phần và thay khớp vai toàn phần. Thay bán phần là chỉ thay 1 phần của khớp vai (phần chỏm xương cánh tay bị hỏng). Trong khi thay khớp toàn phần, 2 phần của khớp bao gồm ổ chảo và chỏm xương cánh tay đều được thay thế. Đây là một phương pháp điều trị khá triệt để vì giúp giảm đau tốt và cải thiện vận động vai. Nếu khớp vai nhân tạo bị hỏng trong tương lai có thể thay lại mà không quá khó khăn.
6. Làm gì để phòng thoái hóa khớp vai
- Duy trì cân nặng cân đối với chế độ ăn và sinh hoạt hợp lý.
- Thể dục thể thao đều đặn phù hợp với thể trạng của bản thân.
- Nếu có chương trình tập luyện bài bản. Bạn có thể cải thiện biên độ vận động khớp vai và sức mạnh cơ bắp đáng kể.
- Nên duy trì vận động khớp đều đặn nhưng hạn chế các động tác dơ cao tay lặp đi lặp lại 1 cách tối thiểu mà có hiệu quả.
Ths.Bs Trần Quyết – Trung tâm Phẫu thuật khớp và Y học thể thao bệnh viện đa khoa Tâm Anh.
