Tổng Quan
Khác với gân gấp thì gân duỗi có cấu tạo giải phẫu và cơ chế hoạt động phức tạp hơn. Nên khi tổn thương gân duỗi phương pháp điều trị cũng phức tạp hơn. Nhất là khi tổn thương bị lâu mà không điều trị kịp thời hoặc đúng cách gây ảnh hưởng rất lớn đến vận động và thẩm mỹ ngón tay.
Nếu gân gấp chia ra 5 vùng ở bàn tay thì gân duỗi chia làm 8 vùng (có tác giả gọi là 9 vùng) từ đầu ngón tay đến trên cổ tay, Tùy theo vùng bị tổn thương mà sẽ có hướng điều trị khác nhau. Gân duỗi ngón tay được tạo nên bởi 3 dải, 1 dải giữa hay còn gọi là dải trung tâm, và 2 dải bên. Trong đó có 2 dạng tổn thương hay gặp và khó điều trị nhất là tổn thương điểm bám tận( Mallet finger ) và tổn thương dải trung tâm (gây biến dạng boutonniere).
Đặc điểm tổn thương và nguyên tắc điều trị
- Đứt điểm bám tận gân duỗi (mallet finger)
Đây là dạng tổn thương vùng 1, có thể đứt gân tại điểm bám tận đốt 3 ngón tay (Tendinous Mallet) hoặc bong mảnh xương ở đốt 3 có kèm theo gân duỗi (Bony Mallet). Đứt điểm bám tận nếu không điều trị sẽ gây ra tình trạng khớp liên đốt gần bị duỗi và khớp liên đốt xa bị gấp làm ngón tay trông như cái búa. Nếu để muộn sau 2 tuần ngón tay có thể trông như cổ thiên nga (swan neck).
Điều trị bảo tồn hay phẫu thuật tùy thuộc vào tổn thương sớm hay muộn, kín hay hở, tổn thương có kèm bong mảnh xương hay không và trình độ của phẫu thuật viên. Nếu tổn thương sớm (trước 2 tuần), mà không có bong mảnh xương tại điểm bám đa phần các tác giả chủ trương nẹp duỗi khớp liên đốt xa khoảng 6 tuần.
Trong trường hợp đến muộn hoặc bảo tồn thất bại hoặc có bong điểm bám xương gây bán trật khớp liên đốt xa về phía gan tay các tác giả chủ trương phẫu thuật. Có rất nhiều phương pháp phẫu thuật khác nhau như khâu cùng lúc da-gân, khâu đính điểm bám tận hoặc xuyên đinh kirchner trong bong điểm bám xương…
2. Đứt gân duỗi dải trung tâm
Đây là tổn thương gân duỗi ở vùng 3 mà thông thường sau 2 tuần không điều trị kịp thời sẽ gây biến dạng boutonniere. Tức là khớp liên đốt gần bị gấp và khớp liên đốt xa bị duỗi quá mức.
Điều trị bảo tồn hay phẫu thuật cũng phụ thuộc vào tổn thương sớm hay muộn, kín hay hở và nhu cầu vận động của người bệnh. Nếu tổn thương sớm (trước 2 tuần), nhiều tác giả chủ động bảo tồn nẹp duỗi khớp liên đốt gần khoảng 6 tuần. Nếu bảo tồn thất bại sẽ tiến hành phẫu thuật. Có tác giả chủ trương phẫu thuật sớm giúp người bệnh tập phục hồi chức năng sớm để cải thiện vận động ngón. Có rất nhiều phương pháp phẫu thuật khác nhau tùy tổn thương cụ thể, thời gian tổn thương mà áp dụng từng phương pháp như gắn lại chỗ bám gân hoặc phục hồi lại dải trung tâm theo snow hoặc burkhalter…
Ths.Bs Trần Quyết – khoa Chấn Thương Chỉnh Hình bệnh viện Xanh Pôn Hà Nội.
