Thông thường ngay sau chấn thương đứt Dây Chằng Chéo Trước khớp gối sẽ có nhiều dịch viêm và có thể có các tổn thương đi kèm như đụng dập, phù xương, thậm trí nhiều tổn thương phối hợp khác. Vì vậy Bác sỹ chấn thương chỉnh hình và y học thể thao sẽ khuyên bạn không nên mổ ngay thời điểm đó mà nên đeo nẹp gối trong vòng 2-3 tuần, chườm lạnh, và có những bài tập hướng dẫn bạn để tránh teo cơ đùi, tập biên độ khớp gối để tránh cứng hoặc hạn chế vận động khớp. Bác sỹ sẽ khuyên bạn mổ tái tạo dây chằng chéo trước sau khoảng 3 tuần tiếp theo nhằm tránh nguy cơ viêm dính khớp gối và hạn chế biên độ khớp sau mổ. Việc phẫu thuật cũng không nên để quá lâu. Nên phẫu thuật trong vòng 4- 5 tháng sau khi bị chấn thương khớp gối để không bị các tổn thương thứ phát do việc đứt dây chằng gây ra (khuyến cáo bởi hội chấn thương chỉnh hình hoa kỳ năm 2014). Trong trường hợp đứt dây chằng chéo trước có rách sụn chêm đi kèm gây đau nhiều hoặc kẹt khớp gối thì phẫu thuật phải được thực hiện càng sớm càng tốt không nên để sau 3 tuần như đứt dây chằng chéo trước đơn thuần.
Thời điểm phẫu thuật của mỗi người bệnh là khác nhau. Vì mỗi người có 1 tổn thương khác nhau, quá trình tập luyện trước mổ khác nhau và điều kiện y tế mỗi nơi cũng khác nhau. giữa người chơi thể thao chuyên nghiệp và người không chơi chuyên nghiệp thời điểm phẫu thuật cũng có thể khác nhau.
Phẫu thuật tái tạo (tạo hình) chằng chéo trước sớm hơn trong những tuần đầu sau khi chấn thương làm tăng nguy cơ bị viêm dính khớp gối sau mổ (thường trước 3 tuần), dẫn đến hạn chế biên độ vận động khớp. Tại Việt Nam, khi người bệnh còn chưa có điều kiện tập phục hồi chức năng sau mổ tại bệnh viện và còn thiếu đội ngũ phục hồi chức năng chuyên nghiệp dành cho chấn thương thể thao nên tỷ lệ hạn chế biên độ và viêm dính khớp gối sau mổ vẫn còn khá cao.
Phẫu thuật tạo hình dây chằng chéo trước muộn sau chấn thương (sau 5 tháng), khi người bệnh đã bị mất vững khớp gối trong một thời gian dài sẽ làm gia tăng tỷ lệ tổn thương sụn chêm và sụn khớp lồi cầu đùi hoặc mâm chày. Theo số liệu nghiên cứu của Hội phẫu thuật nội soi khớp Pháp, có sự gia tăng đáng kể tỷ lệ người bệnh có dấu hiệu thoái hóa khớp gối ở nhóm người bệnh đứt dây chằng chéo trước được mổ sau chấn thương 12 tháng. Theo số liệu nghiên cứu của Na Uy, không có mối quan hệ giữa thời gian từ khi bị chấn thương cho đến khi mổ với tổn thương thứ phát sụn chêm và sụn khớp ở trẻ em bị đứt dây chằng chéo trước (dưới 16 tuổi), nhưng có sự gia tăng đáng kể tỷ lệ người bệnh có tổn thương sụn chêm và sụn khớp ở người trưởng thành đứt dây chằng chéo trước được mổ muộn sau chấn thương với mỗi tháng mổ muộn sau chấn thương thì tỷ lệ tổn thương thứ phát tăng lên 1%.
Ngoài việc chuẩn bị về chuyên môn thì việc chuẩn bị tâm lý cho người bệnh, lên kế hoạch cho người bệnh trước mổ, các tổn thương kèm theo của khớp gối phối hợp, tình trạng chức năng khớp gối trước mổ (ví dụ không hoặc tràn dịch khớp gối ít, cơ tứ đầu đùi đủ khỏe và không bị teo cơ, biên độ vận động hết tầm…) là những yếu tố quyết định đến thời điểm phẫu thuật.
Ths.Bs Trần Quyết – khoa Chấn Thương Chỉnh Hình và Y Học Thể Thao bv Xanh Pôn.
