Hội chứng Guyon – một trong những nguyên nhân gây tê bì, yếu bàn tay dễ bỏ sót
teo cơ bàn tay do tổn thương thần kinh trụ
teo cơ bàn tay do tổn thương thần kinh trụ

Hội chứng Guyon – một trong những nguyên nhân gây tê bì, yếu bàn tay dễ bỏ sót

Tóm tắt

Hội chứng Guyon hay còn gọi là hội chứng kênh Guyon là do chèn ép dây thần kinh trụ khi nó đi qua một đường hầm ở cổ tay, gọi là kênh Guyon. Các triệu chứng của hội chứng này được chia thành 3 kiểu, tùy thuộc vào chỗ chèn ép dây trụ ở trong kênh.

Tổng quan về Hội chứng Guyon

Hội chứng Guyon hay còn gọi là hội chứng kênh Guyon là tình trạng chèn ép dây thần kinh trụ khi nó đi qua một đường hầm ở cổ tay, gọi là kênh Guyon. Các triệu chứng của hội chứng này được chia thành 3 loại, tùy thuộc vào chỗ chèn ép dây trụ ở trong kênh. Tại Việt Nam trong khoảng 5 năm trở lại đây thường nhắc nhiều về hội chứng ống cổ tay (carpal tunnel syndrome) là nguyên nhân gây tê, đau bàn tay phổ biến nhất. Nhưng vẫn còn một hội chứng chèn ép cục bộ dây thần kinh ở cổ tay nữa, chưa được lưu tâm nhiều.

Đó là hội chứng Guyon (Guyon’s canal syndrome), gây chèn ép dây thần kinh trụ ở cổ tay. Xã hội càng phát triển, dân trí càng cao thì khả năng phát hiện và xử trí những bệnh dễ bỏ qua như Hội chứng ống cổ tay hay hội chứng Guyon sẽ càng cao. Tránh được những biến chứng đáng tiếc sẽ xảy ra.

Vị trí chèn ép thần kinh trụ – kênh guyon

Giải phẫu liên quan giữa kênh Guyon và thần kinh trụ

Ở sát phía trên cổ tay, dây thần kinh trụ đi giữa gân cơ gấp cổ tay trụ (flexor carpal ulnaris) và gân cơ gấp chung nông các ngón (flexor digitorum superficialis). Dây trụ khi đó nằm nông, ngay dưới da. Sau đó dây trụ đi vào cổ tay, nằm trong kênh Guyon: phía dưới là dây chằng ngang cổ tay (transverse carpal ligament) và dây chằng đậu móc (pisohamate ligament), phía trên là dây chằng gan cổ tay (volar carpal ligament) và cơ gan tay ngắn (palmaris brevis). Thành bên bao gồm: bên ngoài (phía xương quay) là móc của xương móc, bên trong (phía xương trụ) là xương đậu (pisiform). Gần sát kênh, hoặc ngay trong kênh, dây trụ tách ra 2 nhánh: nhánh sâu vận động (deep motor branch), và nhánh nông (superficial branch). Nhánh sâu tách ra 1 nhánh nữa chi phối các cơ ô mô út, rồi đi vòng ra phía ngoài, chi phối cho các cơ giun (lumbrucals), cơ liên cốt mu tay và gan tay (palmar & dorsal interossei). Nhánh tận cùng của dây trụ chi phối cơ liên cốt mu tay I (first dorsal interosseous muscle). Nhánh nông của dây trụ, sau khi tách nhánh chi phối cho cơ gan tay ngắn (palmaris brevis), sẽ chi phối cảm giác ngón IV và V. Khi dây trụ bị chèn ép trong kênh Guyon, sẽ có những biểu hiện cảm giác và vận động tùy theo định khu bị chèn ép.

Nguyên nhân của hội chứng Guyon

  • Nguyên nhân do chấn thương: bao gồm chấn thương cấp tính hoặc mạn tính, gẫy xương móc… Công việc dùng quá nhiều cổ tay với động tác ấn cổ tay xuống, thường xuyên đè ép lên gan tay. Một số trường hợp do gẫy móc của xương móc, khi người chơi golf hoặc tenis đánh mạnh xuống đất thay vì đánh trúng bóng, hay người chơi bóng chày khi đánh bóng bằng gậy.
  • Nguyên nhân không do chấn thương bao gồm: các bệnh lý viêm xương khớp cổ tay, chèn ép do hạch, bệnh lý mạch máu, huyết khối…

Hội chứng Guyon có triệu chứng như thế nào

Triệu chứng kênh Guyon chia làm 3 loại

Loại I: chèn ép thân dây trụ, bệnh nhân bị giảm cảm giác ở ngón V và nửa ngón IV, kèm theo tê bì tay, yếu và teo các cơ ô mô út và liên cốt. Không giảm cảm giác mu tay vì nhánh da trụ mu tay (dorsal ulnar cutaneous nerve) tách khỏi dây trụ ở phía trên của kênh Guyon. Nếu tổn thương nặng, có triệu chứng bàn tay vuốt trụ (ulnar claw hand). Loại I thường gặp trên lâm sàng.

Loại II: Nhánh sâu của dây trụ bị chèn ép ở gần cuối kênh Guyon, sát với móc của xương móc. Cảm giác bình thường, cử động bàn tay giảm độ khéo léo và không thể dạng các ngón tay. Có thể có triệu chứng bàn tay vuốt trụ nếu bệnh nặng. Loại II là loại thường gặp nhất của hội chứng kênh Guyon. loại IIA: nhánh sâu sau khi tách ra nhánh cho các cơ thuộc ô mô út, rồi mới bị tổn thương. Trong loại IIA các cơ ô mô út không bị yếu và teo.

Loại III: chỉ tổn thương nhánh nông của dây trụ, vị trí ở chỗ gần hết kênh Guyon. Giảm cảm giác các ngón 4 và 5, có thể kèm tê bì tay. Các cơ nhỏ bàn tay không bị. loại III là loại ít gặp nhất trên lâm sàng.

teo cơ bàn tay do tổn thương thần kinh trụ
Teo cơ bàn tay do tổn thương thần kinh trụ

Các phương tiện cận lâm sàng hỗ trợ chẩn đoán

Điện cơ rất có giá trị trong chẩn đoán hội chứng kênh Guyon đồng thời giúp định khu tổn thương, đánh giá mức độ nặng của bệnh, tiên lượng và theo dõi sau điều trị. Một số xét nghiệm hỗ trợ chẩn đoán khác cũng có thể cần thực hiện bao gồm: chụp XQ xương cổ bàn tay, siêu âm, MRI…

Điều trị hội chứng Guyon bao gồm điều trị bảo tồn hoặc phẫu thuật

  • Điều trị bảo tồn: Bất động cổ tay, cố định cổ tay ở tư thế chức năng vào ban đêm hoặc cả ngày; vật lý trị liệu; sử dụng các thuốc giảm đau chống viêm (NSAIDs); tiêm steroid tại chỗ.
  • Điều trị phẫu thuật: khi điều trị bảo tồn thất bại hoặc chèn ép cơ học nặng. Mục đích nhằm giải phóng chèn ép của dây thần kinh trụ ở cổ tay. Điều trị ngoại khia là phương pháp triệt để nhất, tỷ lệ khỏi bệnh cao.

Ths.Bs. Trần Quyết khoa Chấn thương Chỉnh Hình bv đa khoa Xanh Pôn Hà Nội